444 كانّ مزاحف الحيّات فيها * قبيل الصبح آثار السّياط « 12 » و ذو الرّمّة گفته است : [ از بحر طويل ] 445 و من حنش ذعف اللّعاب كانّه * على الشّرك العادىّ نضو عصام « 13 » وى از ناقه‌اى ياد كرده و گفته است : [ از بحر طويل ] 446 رجيعة أسفار كأنّ زمامها * شجاع على يسرى الذراعين مطرق « 14 » و مانند آن بيت است گفتار حميد بن ثور « 15 » [ از بحر طويل ] 447 فلمّا أتته انشبت فى خشاشه * زماما كشيطان الحماطة محكما « 16 » 448 شديدا توقّيه الزّمام كانّما * تراها اعضّت بالخشاشة أرقما « 17 » تشبيه ديگرى در اين سوره : ( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - : وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ « 18 » : خدا به آن سخن اين معنى را اراده كرده كه كوهها از وحشت آن روز ، و آنچه از حكم خدا پديدار مىگردد ، از جاى خود جدا مىشود ، و در نتيجه براى آنها استقرار و ثباتى نيست ، و خدا با آن بيان از سختى وضع در هنگام نفخ صور و برانگيختن مردگان از قبرها خبر مىدهد . « و صور » نزد اهل لغت جمع « صورة » است ، پس در آن صورتها ( قالبها ) ارواحشان دميده مىشود ، و در نتيجه زنده

--> ( 12 ) - در نسخه اصل ، و الحيوان ، ج 4 ، ص 175 چنين است ، امّا در التشبيهات ، ص 57 و المخصّص ، ج 16 ، ص 101 ( بجاى فيها ) فيه ، و در نهاية الارب ، ج 10 ، ص 146 ، و هنا ضبط شده ، و آن بيت از المتنخّل الهذلى است . ( شرح اشعار الهذليّين ، ج 3 ، ص 1273 ) ( 13 ) - ديوان ذى الرّمّة ، ص 606 . ( 14 ) - ديوان ذى الرّمة ، ص 394 . ( 15 ) - وى شاعرى جاهلى - اسلامى است ، و بخش عمده زندگيش در روزگار اسلام بود . ( الشعر و الشعراء ، ج 1 ، ص 306 و مقدّمه ديوان او ) ( 16 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان او ، ص 13 ( بجاى شيطان ) ثعبان آمده است . ( 17 ) - ديوان حميد بن ثور ، ص 13 . ( 18 ) - سورة النمل ( 27 ) آيهء 88 .